De Standaard 21/05/2011

De ineengestorte beurskoers van Dexia doet bij tal van burgemeesters het klamme zweet uitbreken. Via de Gemeentelijke Holding zijn zij grootaandeelhouder van de bank. Al drie jaar zien zij een belangrijke inkomstenbron verschrompelen. En wij, de inwoners, zullen dat voelen.

Sinds de Belgisch-Franse bank eind 2008 met een overheidsinjectie van 6 miljard euro gered moest worden, blijven de financiële problemen steeds verder uitdijen.

Neem nu de Gemeentelijke Holding, waarin alle Belgische steden en gemeenten een financieel belang hebben. Die holding bezit vandaag nog altijd 14 procent van Dexia. Dat komt neer op een gigantisch pakket van 260 miljoen aandelen. Door het ineenklappen van de beurskoers, is die investering in Dexia vandaag nauwelijks nog een derde waard van de oorspronkelijke 2,13 miljard euro.

En er is nog meer slecht nieuws. Terwijl de lokale besturen eind 2008 ruim 500 miljoen vers kapitaal injecteerden om Dexia te redden, ontvangen ze vandaag een veel kleiner dividend dan voor de crisis.

In 2008 (voor het jaar 2007) bedroeg het totale dividend nog 105 miljoen euro. Nu moeten de steden en gemeenten een krappe 17,5 miljoen euro onder elkaar verdelen.

http://www.standaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=9R3AERMI

Kritiek groeit

De kritiek kon dan ook niet uitblijven. Heel wat gemeenten zijn voor hun financiën immers afhankelijk van het dividend van de holding, die ruim 80 procent van haar financiële middelen in Dexia heeft geïnvesteerd. En laat nu net de Gemeentelijke Holding dit jaar haar belofte niet nakomen.

Het probleem? Toen de holding in 2009 vers kapitaal nodig had, trok ze de steden en gemeenten over de streep door een 'superdividend' van 13 procent in het vooruitzicht te stellen. Maar dat blijkt nu onhaalbaar. Omdat de winst van Dexia aan alle kanten onder druk blijft staan en dus ook de holding verlies maakt, kan er slechts een dividend van 7 procent uitbetaald worden. Het restant wordt doorgeschoven naar volgend jaar.

Schaarbeek

De halvering van het superdividend is een streep door de rekening van heel wat gemeenten (zie tabel), die veelal de verwachte inkomsten al in hun begroting hadden ingeschreven. Volgens de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG) lopen haar leden dit jaar ruim 15 miljoen euro mis. Maar aan de andere kant van de taalgrens moeten tal van steden en gemeenten de buikriem aanhalen. De Brusselse gemeente Schaarbeek bijvoorbeeld, zit dit jaar met een gat in de begroting van 780.000 euro.

En dat is nog maar de top van de ijsberg. Want het Dexia-dividend - voor veel gemeenten de belangrijkste bron van liquide middelen - staat al drie jaar onder druk. In 2009 kregen de gemeenten niets uitbetaald. Sindsdien is de winstuitkering niet alleen verschrompeld, onder druk van de Europese Commissie mag Dexia sindsdien ook geen dividend in cash meer uitkeren. De gemeenten moesten tevreden zijn met een klein pakketje bonusaandelen.

De gevolgen voor de gemeentekas waren in sommige gevallen aanzienlijk. Neem nu een relatief kleine kustgemeente als Blankenberge, die opvallend veel Dexia-aandelen in portefeuille heeft. Niet uit winstbejag, maar als gevolg van een historische erfenis die teruggaat tot het begin van de vorige eeuw. Toen het kusttoerisme begon te bloeien, besloten tal van Belgische kustgemeenten geld te lenen om de broodnodige infrastructuurwerken te betalen. Kredieten die toen enkel afgesloten konden worden bij de voorloper van Dexia, het Gemeentekrediet. Wat meteen het grote pakket aandelen van Blankenberge verklaart. Een deel van die leningen werden achteraf automatisch omgezet in aandelen van het Gemeentekrediet. (Schaarbeek is eveneens zo'n belangrijke historische aandeelhouder.)

Tegenvaller

Vandaag ondervindt de kustgemeente daar nog de gevolgen van. In 2009 viel het Dexia-dividend terug van 639.000 euro naar nul. En ook dit jaar wordt het dividend van Blankenberge zowat gehalveerd. 'Een tegenvaller', geeft burgemeester Ludo Monset (Open VLD) schoorvoetend toe. 'Maar een die we kunnen opvangen. De ergste klap kwam twee jaar geleden. We moesten de begroting helemaal hertekenen. We besloten om lopende investeringen in materiaal en dienstwagens, bijvoorbeeld voor de brandweer, volledig te bevriezen en zijn gaan besparen.'

Anderen zijn scherper voor de Gemeentelijke Holding. De stad Gent bijvoorbeeld, waar burgemeester Daniël Termont (SP.A) in 2009 bewust niet intekende op de kapitaalverhoging omdat hij het beloofde superdividend van 13 procent onrealistisch hoog achtte. 'Dat was pure speculatie en dat past niet bij een stadsbestuur', zegt ook de schepen van Financiën Christophe Peeters (Open VLD). Omdat Gent niet intekende, blijven de gevolgen van het lagere dividend volgens hem beperkt. 'Maar de meeste andere gemeenten hebben geleend om te kunnen intekenen op de kapitaalverhoging. (Schaarbeek heeft daartoe meer dan 8 miljoen euro geleend) Weliswaar tegen een lagere rente dan 7 procent, maar toch. Vergeet niet dat er nu ook al drie jaar geen dividend is uitbetaald op de gewone aandelen. Voor sommige gemeenten breken erg magere jaren aan.'

Want een uitrit vinden, weg van het moeras bij Dexia, ligt niet voor de hand. De gemeenten zijn als het ware gegijzeld door de Dexia-crisis. Niet alleen is de kans erg klein dat het aandeel Dexia volledig zal herstellen - van de huidige 2,5 euro naar de ruim 8 euro waartegen de participatie bij de Gemeentelijke Holding in de boeken staat - er is ook geen liquiditeit. 'Je kunt je Dexia-aandelen alleen verkopen aan andere steden en gemeenten. Maar die secundaire markt ligt plat. Niemand wil die vandaag kopen', legt Peeters uit.

Nieuwe belastingen

Heel wat gemeenten zullen de verloren inkomsten nu elders moeten zoeken en de inwoners zullen dat merken. Net als destijds in Blankenberge zullen investeringen geschrapt of bevroren worden. Of er zullen nieuwe of hogere belastingen worden opgelegd. Maar met de gemeenteraadsverkiezingen in het vooruitzicht - in oktober 2012 - zijn er weinig lokale politici die dat nu al openlijk durven toegeven.
(In Schaarbeek heeft men nu 2 nieuwe belastingen,  1 op opbrengsthuizen en 1 op supermarkten, bovendien heeft men de opcentiemen verhoogd en de tarieven voor de parkeermeters)